Bộ Xây mới đây ban hành Thông tư số 30/2026 quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng cải tạo; trình tự, thủ tục kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, thông tư mới được xây dựng theo hướng đẩy mạnh số hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, tách bạch giữa hoạt động kiểm định kỹ thuật và việc cập nhật thông tin quản lý phương tiện.

Đổi biển số, sang tên xe không phải kiểm định lại

Một trong những thay đổi đáng chú ý là từ ngày 1/7, nhiều trường hợp thay đổi thông tin phương tiện sẽ không phải thực hiện kiểm định lại.

Cụ thể, xe thay đổi chủ sở hữu, đổi biển số đăng ký, thay đổi số khung, số động cơ hoặc đã được cấp chứng nhận cải tạo chỉ cần đưa xe đến cơ sở đăng kiểm để kiểm tra, đối chiếu và cập nhật dữ liệu vào hồ sơ phương tiện.

Tương tự, những phương tiện lắp thêm phụ kiện nhưng không thuộc trường hợp cải tạo cũng không phải kiểm định lại.

Theo đại diện Phòng Phương tiện giao thông đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam), kiểm định là hoạt động đánh giá tình trạng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của phương tiện. Trong khi việc xác minh, cập nhật thông tin quản lý là thủ tục hoàn toàn khác.

Vì vậy, các trường hợp chỉ thay đổi thông tin hồ sơ không cần thực hiện quy trình kiểm định đầy đủ như trước.

Quy định mới được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể thời gian, chi phí đi lại cũng như hạn chế việc người dân phải đưa xe đến trung tâm đăng kiểm nhiều lần không cần thiết.

Được lắp nhiều phụ kiện chính hãng mà không bị xem là cải tạo xe

Thông tư 30/2026 cũng làm rõ khái niệm "cải tạo xe cơ giới", tháo gỡ một trong những vướng mắc kéo dài nhiều năm.

Theo đó, nhiều phụ kiện do chính nhà sản xuất hoặc đơn vị được nhà sản xuất ủy quyền cung cấp sẽ không còn bị coi là cải tạo nếu được lắp đúng chủng loại cho phương tiện.

Các chi tiết như cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, cánh lướt gió, bậc lên xuống cùng một số phụ kiện tùy chọn khác có thể được lắp đặt mà không phải thực hiện thủ tục cải tạo như trước đây.

Lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết đây đều là những chi tiết đã được nhà sản xuất nghiên cứu, thiết kế và công bố phù hợp với từng dòng xe. Chủ phương tiện chỉ lắp đặt phụ kiện chính hãng theo đúng thiết kế, không làm thay đổi kết cấu kỹ thuật nên không nên coi là cải tạo xe.

Theo quy định mới, chỉ những trường hợp làm thay đổi kết cấu hoặc thông số kỹ thuật ngoài thiết kế của nhà sản xuất mới phải thực hiện thủ tục cải tạo.

Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cũng lưu ý những trường hợp trước đây đã được cấp chứng nhận cải tạo nhưng chủ xe không thực hiện thủ tục đổi giấy chứng nhận đăng ký xe theo quy định thì vẫn phải chịu trách nhiệm và có thể bị từ chối đăng kiểm cho đến khi hoàn tất thủ tục.

Tra cứu phạt nguội trên một hệ thống thống nhất

Một điểm mới khác là từ ngày 1/7, cán bộ đăng kiểm chỉ cần tra cứu thông tin phương tiện trên hệ thống quản lý của Cục Đăng kiểm thay vì phải kiểm tra đồng thời nhiều phần mềm như trước.

Hệ thống sẽ tự động kết nối với dữ liệu đăng ký xe và dữ liệu xử phạt vi phạm giao thông của Cục CSGT, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, hạn chế sai sót, đặc biệt đối với các trường hợp phương tiện đã đổi biển số định danh.

Thông tư cũng lần đầu quy định đầy đủ cơ sở dữ liệu phương tiện vi phạm trong hoạt động đăng kiểm.

Theo đó, các phương tiện bị từ chối kiểm định do chủ xe chưa chấp hành yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ (chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp phạt), hoặc có kết quả kiểm định không đạt, sẽ được cập nhật vào hệ thống quản lý phương tiện vi phạm của Cục Đăng kiểm.

Phương tiện bị đăng thông tin vi phạm được gỡ thông tin vi phạm ngay sau khi có kết quả kiểm định đạt yêu cầu hoặc có bằng chứng về việc đã khắc
phục nội dung vi phạm.

Bên cạnh đó, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc quản lý, cập nhật và xử lý dữ liệu cũng được xác định cụ thể.